|
|
|
| ΨΥΧΟΓΕΝΗΣ ΑΝΟΡΕΞΙΑ Κλινική Περιγραφή |
| |
|
Η ψυχογενής ανορεξία είναι μία κατάσταση κατά την οποία το άτομο αρνείται να πάρει τροφή με στόχο την προσπάθεια μείωσης του βάρους σε υπερβολικό βαθμό. Ο όρος ανορεξία δεν είναι σωστός διότι δεν υπάρχει πραγματικά ανορεξία παρά μόνο ορισμένες φορές σε προχωρημένα στάδια. Το άτομο επιδιώκει να διατηρεί το βάρος του σε πολύ χαμηλό επίπεδο, κάτω του 85% αυτού που θα έπρεπε να είναι για την ηλικία του. Υπάρχει έντονος φόβος μήπως παχύνει παρόλο που το βάρος σώματος είναι πολύ χαμηλό. Η ελάχιστη αύξηση βάρους πάνω από το όριο που το άτομο έχει θέσει για τον εαυτό του οδηγεί σε έντονη ανησυχία ότι θα χαθεί ο έλεγχος, το βάρος θα αυξηθεί και η σωματική εμφάνιση θα είναι τελείως απαράδεκτη. Επίσης η αυτοεκτίμηση του ατόμου επηρεάζεται πάρα πολύ από τις αυξομειώσεις του βάρους. Μόλις το βάρος αυξηθεί έστω και ελάχιστα το άτομο αισθάνεται ότι δεν αξίζει, συναίσθημα που του δημιουργεί έντονη δυσφορία. Ταυτόχρονα δεν γίνεται αντιληπτός ο κίνδυνος για την υγεία που υπάρχει λόγω του χαμηλού βάρους σώματος. Ένα άλλο σύμπτωμα που μπορεί να εμφανισθεί είναι η μη εμφάνιση της περιόδου (αμηνόρροια) σε εφήβους, ή η διακοπή της σε ενήλικες γυναίκες. Ορισμένες φορές οι περίοδοι άρνησης λήψης τροφής διακόπτονται από επεισόδια υπερφαγίας, δηλαδή το άτομο τρώει ακατάπαυστα και ανεξέλεγκτα μέσα σε συγκεκριμένο χρονικό διάστημα. Ακολουθεί εμετός που το άτομο προκαλεί μόνο του, ή χρησιμοποίηση κλύσματος, λήψη διουρητικών ή καθαρτικών. |
|
| |
| |
|
Όλα αυτά αποσκοπούν στη διατήρηση του βάρους σώματος στα χαμηλά επιθυμητά επίπεδα. Άτομα με ψυχογενή ανορεξία συχνά συλλέγουν συνταγές μαγειρικής ή αρέσκονται στο να ετοιμάζουν πολύπλοκα φαγητά για άλλους. Συχνά κρύβουν τρόφιμα σε διάφορα μέρη του σπιτιού ή έχουν στις τσέπες και στις τσάντες τους μεγάλες ποσότητες μπισκότα ή γλυκά. Δυνατόν να τεμαχίζουν το κρέας σε μικρά κομμάτια και να καταναλώνουν πολύ χρόνο στο να τακτοποιούν την τροφή στο πιάτο τους. Ενοχλούνται όταν οι άλλοι τους βλέπουν να τρώνε. Ορισμένες φορές εμφανίζουν έντονη τάση να τακτοποιούν τα πράγματα, να τηρούν αυστηρά τους ίδιους τρόπους συμπεριφοράς, να ελέγχουν τα πάντα, να παρουσιάζουν δυσκαμψία στη σκέψη και στη συμπεριφορά, να μη φέρονται αυθόρμητα και να έχουν δυσκολία στο να εκφράσουν συναισθήματα. Ορισμένες φορές έχουν την τάση να κλέβουν, συνήθως γλυκά ή καθαρτικά, αλλά και ρούχα ή άλλα αντικείμενα. Μπορεί να συνυπάρχει κατάθλιψη, άγχος, όχι ικανοποιητική σεξουαλική ζωή. |
|
| Αιτιολογία |
| |
|
Βιολογικοί και ψυχοκοινωνικοί παράγοντες έχουν συνδεθεί με την αιτιολογία της ψυχογενούς ανορεξίας. Όσον αφορά τους βιολογικούς παράγοντες έχει εκφρασθεί η υπόθεση ότι μπορεί να υπάρχει κάποια προδιάθεση από γενετής, ή να υπάρχει μειωμένη δραστηριότητα ορμόνης των επινεφριδίων (νορεπινεφρίνη), ή προϊόντων μεταβολισμού των υδατανδράκων. Σχετικά με τους ψυχοκοινωνικούς παράγοντες έχει παρατηρηθεί ότι άτομα με ψυχογενή ανορεξία έχουν συνήθως ιδιαίτερα υψηλούς στόχους και επιδιώκουν την επιτυχία. Επίσης συχνά υπάρχουν προβλήματα στις σχέσεις των μελών της οικογένειας, όπως συγκρούσεις των γονέων, διαζύγια, ή και υπερβολική πίεση του νεαρού ατόμου από τους γονείς. Επίσης άτομα με ψυχογενή ανορεξία, η οποία είναι νόσος που κατ’εξοχήν συνδέεται με την εφηβεία, είναι άτομα με δυσκολία στην ανάπτυξη αυτονομίας και ανεξαρτητοποίησης. Υπάρχουν έντονες ανάγκες εξάρτησης από τους γονείς, οι οποίες όμως δεν είναι αποδεκτές για τον/την έφηβο και η προσπάθεια ελέγχου και άρνηση λήψης τροφής είναι ένας τρόπος να δηλώσουν ότι είναι ανεξάρτητοι και ότι οι ίδιοι ελέγχουν το σώμα τους και τη ζωή τους. Οι απαιτήσεις της εφηβείας που οδηγούν στην παραίτηση από την παιδική ηλικία και την προετοιμασία του ατόμου για τις ευθύνες της ενηλίκου ζωής δρουν ιδιαίτερα αγχογόνα για τον έφηβο που θα εμφανίσει ψυχογενή ανορεξία. Η άρνηση λήψης τροφής δηλώνει και την επιθυμία του ατόμου να μη μεγαλώσει, χωρίς όμως αυτό να είναι στη συνειδητή σκέψη του ατόμου, δηλαδή δεν είναι κάτι που του είναι συνειδητό και κατανοητό.
|
|
| |
| |
|
Ορισμένοι διαχωρίζουν τους παράγοντες που ενέχονται στην αιτιολογία της ψυχογενούς ανορεξίας σε παράγοντες που προδιαθέτουν, σε παράγοντες που εκλύουν και σε παράγοντες που διατηρούν αυτή την κατάσταση. Στους πρώτους είναι η κοινωνική πίεση για αδύνατο λεπτό σώμα, δυσκολίες στην οικογένεια, δυσκαμψία στη σκέψη και τη συμπεριφορά και τάση για απομόνωση. Στους δεύτερους παράγοντες είναι οι διαδικασίες δίαιτας, πειράγματα για το σχήμα και το μέγεθος του σώματος, διάφοροι στρεσογόνοι παράγοντες και η έναρξη του σταδίου ανάπτυξης, δηλαδή της εφηβείας, για το οποίο το άτομο δεν είναι ψυχολογικά προετοιμασμένο. Στην τρίτη ομάδα παραγόντων περιλαμβάνονται τα σωματικά επακόλουθα της διαταραγμένης λήψης τροφής όπως η σωματική αδυναμία, διαταραχές στο πεπτικό σύστημα, στο μεταβολισμό και στην παραγωγή διαφόρων ορμονών. Επίσης στην ομάδα αυτή περιλαμβάνονται η παρουσία στο άτομο και άλλων ψυχιατρικών διαταραχών, όπως κατάθλιψης ή άγχους, καθώς και η επιμονή και πίεση από το περιβάλλον για ταχεία αύξηση του βάρους. |
|
| Θεραπεία |
| |
|
Βασικό πρώτο βήμα στη θεραπεία της ψυχογενούς ανορεξίας είναι να πεισθεί ο ασθενής και η οικογένεια ότι πρέπει να εμπλακούν σε μακρόχρονη θεραπευτική διαδικασία. Παρόλο που η κατάσταση είναι αρκετά σοβαρή, συχνά ούτε το άτομο με τη νόσο, αλλά ούτε και τα άλλα μέλη της οικογένειας φαίνεται να συνειδητοποιούν την ανάγκη για σταθερή και μακρόχρονη θεραπεία. Η θεραπευτική διαδικασία περιλαμβάνει ατομική ψυχοθεραπεία που έχει ως στόχο να βοηθήσει το άτομο να επεξεργασθεί τα ψυχολογικά προβλήματα που οδηγούν στα συμπτώματα της ψυχογενούς ανορεξίας. Επίσης, η ψυχοθεραπευτική εργασία με την οικογένεια κρίνεται απαραίτητη διότι, όπως ήδη αναφέρθηκε, στην αιτιολογία της ψυχογενούς ανορεξίας ενέχονται προβλήματα και δυσλειτουργία της οικογένειας. Χρησιμοποιούνται ακόμη παρεμβάσεις που έχουν σχέση με τη συμπεριφορά του ατόμου γύρω από τη λήψη τροφής με σκοπό να ενισχύσουν τη βαθμιαία αύξηση της πρόσληψης τροφής, ενθαρρύνοντας και επαινώντας το άτομο κάθε φορά που επιτυγχάνεται ένα τέτοιο βήμα. Ορισμένες φορές χρησιμοποιούνται και φάρμακα. Νοσηλεία σε νοσοκομείο κρίνεται απαραίτητη όταν το βάρος σώματος είναι πολύ χαμηλό οπότε υπάρχει ανησυχία και για τη σωματική υγεία του ατόμου. |
|
| Πρόγνωση και πορεία |
| |
Ορισμένα άτομα με ψυχογενή ανορεξία εκδηλώνουν μόνο ένα μοναδικό επεισόδιο της νόσου και στη συνέχεια επανέρχονται πλήρως στην προηγούμενη κατάσταση, δηλαδή αποκαθίσταται η υγεία τους. Άλλα έχουν συνεχώς διακυμάνσεις και υποτροπές της κατάστασης και άλλα χρονίζουσα πορεία που συνεχώς φαίνεται να χειροτερεύει σε διάστημα αρκετών ετών. Μελέτες που έγιναν σε άτομα με βαριά μορφή ψυχογενούς ανορεξίας για την οποία χρειάστηκε νοσηλεία σε νοσοκομείο, έδειξε ότι η θνησιμότητα από την κατάσταση αυτή μπορεί να φθάσει στο 10%.
Σ. Μπεράτη
|
|
| ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ |
| |
1)American Psychiatric Association. Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (DSM-IV), Waschington, DC, 1994.
2)Garfinkel PE. Eating Disorders. In: Kaplan HI, Sadock BJ (eds). Comprehensive Textbook of Psychiatry 1995, 6th ed, Vol 2, 1361-1371
3)Williams and Wilkins, Baltimore.
Hsu LKG. Epidemiology of the eating disorders. The Psychiatric Clinics of North America 1996, 19Active81-700.
4) Lucas AR, Beard CM, O’Fallon WM, Kurland LT. 50-year trends in the incidence of anorexia nervosa in Rochester, Minn: A population based study. American Journal of Psychiatry 1991, 148:917-922.
5)Moller-Madsen S, Nystrup J. Incidence of anorexia nervosa in Denmark. Acta Psychiatrica Scandinavica 1992, 86:197-200.
6)Powers PS. Initial assessment and early treatment options for anorexia nervosa and bulimia nervosa. The Psychiatric Clinics of North America 1996, 19Active39-655.
αρχή της σελίδας |
|
|
|
|
|
All Contents © Copyright Ε.Ψ.Υ.Π.Ε 2005
|
|
